Graag willen wij u laten zien hoe een punter gebouwd wordt en wat eraan vooraf gaat voordat het eikenhout, het belangrijkste

houtsoort dat gebruikt wordt bij de punterbouw, verwerkt kan worden.

Wij waren in 2000 op vakantie in de Dordogne.

Als houten schepen liefhebber gingen wij op zoek naar een zagerij en naar eikenhout.

De zagerij was gesloten i.v.m. vakantie, maar het eikenhout lag langs de weg.

Wat dit mooie plaatje op leverde.

Deze stammen hout liggen klaar om op transport te gaan.

Dit eikenhout is het hoofdproduct waar we in ons bedrijf mee werken.

De punters bij ons worden voornamelijk gebouwd van Frans, Deens en Inlands eiken.

Eiken is een fraaie en veelgebruikte houtsoort. Het is hard, slijtvast, duurzaam en stabiel.

Met name is het erg geschikt voor vele toepassingen in de scheepsbouw

Wij doen vooral zaken met een aantal vaste houthandelaren. Dit is al een jarenlange vaste relatie, wat voor ons een stukje kwaliteitsborging is.

Een daarvan is Zagerij -houthandel J Hokse en zn.uit Staphorst (waar we onderstaande foto's hebben gemaakt)

Wij laten u hieronder zien hoe de planken een voor een van de stam gezaagd worden.

De planken hieronder worden gezaagd in een duim dikte. De mooiste planken zonder scheuren en slechte plekken worden gebruikt voor de zijden

van de punter, omdat deze uit een hele plank gemaakt moeten worden.

Het overige hout wordt gebruikt voor de vlonders, kisten en dekjes e.d. Deze worden gemaakt uit kleinere stukken hout, daardoor kunnen de slechte

stukken eraf gezaagd worden. 

Nadat het hout gezaagd is gaat het op transport naar de werf.

Hieronder kunt u zien hoe het hout gebracht wordt en op verschillende plaatsen wordt weggezet.

Loonbedrijf en houthandel Winkels uit Staphorst verzorgd voor ons het transport uit Staphorst.

Het gebundelde pakket hout nemen wij er tegenwoordig ook bij. Dit is het afval wat overblijft bij het zagen.

Ons bedrijf heeft met de nieuwbouw vloerverwarming gekregen. Deze vloerverwarming is aangesloten op een houtgestookte cv installatie.

Vloerverwarming in combinatie met een houtgestookte CV installatie is de ideale manier om ons bedrijf warm te houden doordat hier weinig

luchtcirculatie bij vrijkomt en het gelijk een milieuvriendelijke manier is om van ons afvalhout af te komen.

De stammen van 5cm dikke planken worden rondom het huis gezet, deze planken worden gebruikt voor de korven.

De duimdikke planken worden in een hiervoor speciale droogloods opgelat.

Dit houdt in dat er ongeveer om de 80 cm dunne vuren latjes tussen de planken worden gelegd om te zorgen dat de planken op een natuurlijke manier

door de wind kunnen drogen.

De droogloods heeft ook naden tussen de planken zodat de wind er door heen kan blazen.

Het hout wordt al ruim van te voren ingekocht omdat het droogproces enkele jaren in beslag neemt.

Op een rolletje worden de planken op de plaats gerold en de latjes eronder geschoven.

Hieronder kunt u de bouw van een Kamper punter volgen.

Het vlak van de punter wordt bij ons vervaardigd uit Iroko.

(Iroko is een lichtbruine houtsoort uit West-Afrika. Versgeschaafd is het mildste Irokohout soms zelfs goudgeel, door zonlicht (UV) wordt al het Iroko na verloop

van jaren chocoladebruin.)

Normaal gesproken wordt het vlak uit drie delen gemaakt. De planken voor aan de  zijkanten worden al ruim van te voren in het water gelegd.

Vlak voordat er een nieuwe punter op stapel wordt gelegd, worden deze planken uit het water gehaald.

Het middelste smalle plankje wordt uit droog hout gezaagd. Dit is het zogenoemde "droge middentien".

Als de punter te water gaat, zet het hout uit en trekt het vlak dicht.

(Nu hebben wij op de foto een uitzondering op deze normale gang van zaken. Dit vlak is gemaakt uit vier delen, soms is dit een oplossing

als er een plank eens wat breder of smaller uitvalt)        

Tussen de balken wordt een reep karton gespijkerd, vroeger werd hier veenmos voor gebruikt.

Dit karton zet ook uit in het water.            

De vlakdelen worden bij elkaar gehouden met behulp van serre joints.

(Een serre Joint is de klem, die met gaatjes verstelbaar is om op verschillende breedtes ingesteld te kunnen worden)

Dan worden op op het vlak de dwarsklampen aangebracht.

De planken voor de zijden worden buiten in de "branderij" gehangen.

Het krombanden van de zijden is het echte oog- en vakwerk. Dit gebeurd veelal boven een vuurtje van houtsnippers en houtafval, zodat er

een constante warmte wordt verkregen. Dit is het echte vakmanschap waar je de punter de juiste kromming mee kan geven.

Op het hart van de plank worden natte plankjes gespijkerd om het scheuren van het hout tegen te gaan.

Tegenwoordig wordt het branden van de zijden ook met een gasbrander uitgevoerd, wat het voordeel heeft dat je niet steeds in de rook hoeft te

staan. 

De klampen worden vastgeschroefd met zelfborende RVS schroeven of worden naar wens met grenen pennen vernageld.

De punterbouwer houdt de branderij goed in de gaten en koelt af en toe het hout af met een scheut water, zodat het hout niet door de hitte

gaat krimpen en scheuren. Al met al een werkje van een aantal uren per kant, dit is ook afhankelijk van de wind, bij veel wind gaat ook veel warmte verloren.

De stevenbalken komen dan op de punter. Deze worden van te voren op maat gemaakt en voorzien van een sponning waar

de zijden dan later strak inpassen. Om het geheel goed op zijn plaats te houden worden de stevenbalken vastgespijkerd aan

een paar dikke balken die aan de zolder zijn bevestigd. Dit noemt men schoren.

Nadat de zijkanten geschaafd zijn, worden met behulp van een domme krachten de zijden tegen het vlak gebracht.

Met behulp van een mal word bepaald hoe de zijde moet vallen, eenmaal op de juiste plaats moet er gestokeld worden.

Dit houdt in dat er met handzaag de kimnaad beter sluitend wordt gezaagd. Even een zwaar en arbeidsintensief klusje.

Vervolgens worden de zijden aan de stevenbalken bevestigd.

De juiste hoogte van de zijden wordt gemeten en met een speciale mal afgetekend om de mooie belijning te behouden.

Veelal wordt er nog steeds gewerkt met de oude mallen die ook al door vader, grootvader en zelfs overgrootvader werden gebruikt.

 Het bijzondere van deze manier van scheepsbouw is dat de punter "in de zak"gebouwd wordt, d.w.z. dat er pas korven (spanten) worden

aangebracht nadat de stevens en scheepswand zijn aangebracht. Deze korven worden stuk voor stuk op maat in de punter gemaakt.

Hieruit blijkt ook alweer dat de punterbouw een en al handwerk is. Geen punter is gelijk.

De voor en achterplechten worden in de punter geschroefd en afgewerkt met een twee componenten lijm.

De plaats voor de mastbank wordt bepaald.

De delen voor het voordek worden aan elkaar gelijmd en met grote lijmklemmen op de plaats gehouden tot de lijm goed

uitgehard is.

De mastbank is klaar om in de punter geplaatst te worden, ondertussen zijn de korven ook op maat.

De masten worden ook hier op de werf gemaakt.

De mastbank en de schotten waar het voordek op gaat rusten zijn geplaatst.

Een spant wordt op maat gezaagd.

De vlonderdelen (vloer) worden in de punter op maat gemaakt. Deze kunnen naar wens in mahonie, vuren- of eikenhout gemaakt worden.

De mastkoker en het mastspoor (een gat in een blok op de klamp, boven het vlak van de punter, waar de mast in komt te staan) is er ingezet.

De boeiseldelen (boorden)  worden met een mal uitgetekend.

De dekdelen worden pas gemaakt.

De boeisels worden met de gasbrander in de juiste kromming gebrand.

De vlonders zijn klaar en de schroefgaten worden netjes afgedopt met houten propjes en opgevuld met lijm om het inwateren te voorkomen.

Om geen water in de kisten te krijgen worden er gootjes onder de deksels gemaakt.

De boeisels zijn geplaatst.

Alle kitranden worden bijgesneden en de potdeksels (afdeklat op het boeisel) komen op de punter.

Alle schroefgaten in de punter worden opgevuld met een propje eikenhout en lijm. Net als bij de vlonders om het inwateren

tegen te gaan.

De punter wordt gedraaid en de geerstukken (de open driehoeken) worden op maat gebrand en in de punter geschroefd.

Het hele vlak wordt rondom met een breeuwijzer gebreeuwd met hennep.

De naden tussen de vlakdelen worden opgefreesd en gekit.

De punter wordt weer omgedraaid en verder afgewerkt, de berghouten (stootlijsten) worden op de punter geschroefd en

de hele punter wordt grondig geschuurd. U ziet achter in de punter dat er aan de onderkant van het stuurhout (waar het helmhout in ruststand op ligt)

een ornament uitgezaagd is. Iedere werf heeft zo van oorsprong zijn eigen handtekening.  

De kitrand van het berghout wordt weggesneden.

Het roer en de zwaarden worden gemaakt. Tegenwoordig wordt het beslag uit RVS vervaardigd. Rondom de zwaarden komt messing halfrond.

Nog iets waar u aan kunt herkennen of het om een Wildeboer (vh Vos) punter gaat, kunt u zien aan het roer.

Van oudsher heeft het roer een typische krullenkop. Iedere werf had vroeger zo zijn eigen roerkop.

Dan gaat de punter naar de lakruimte. Hier wordt de punter van zes lagen lak voorzien.

De punter komt na het lakken terug in de werkplaats waar de onderkant onder het boeisel wordt geteerd.

Voordat hier teer opkomt, wordt de punter eerst een paar keer behandeld met epoxy. 

Dan komt er op de punter een spriettuig en worden de zwaarden en het roer geplaatst.

Het tuig op deze punter is gemaakt bij zeilmakerij Boer uit Giethoorn.

De zeilmaker verzorgt ook voor ons de dekkleden op de punters.

Hier kunt u het logo zien waaraan u het zeil van Zeilmakerij Boer kan herkennen.

En wat willen we als de punter klaar is, maar een ding.........

                                                                                                                                                                     zeilen maar..........